Szum uszny nie jest chorobą, lecz objawem przeważnie nieznacznych konwersji w uchu wewnętrznym. Rzadko, bo mniej niż w 10 procent przypadków, współistnieje z określonymi schorzeniami. W każdym przypadku szumu usznego wymagana jest diagnostyka audiologiczna w celu wykluczenia przekształceń organicznych wymagających zdecydowanej interwencji lekarskiej.
Szumy uszne mają swoje źródło wewnątrz drogi słuchowej i są rezultatem nieprawidłowej aktywności układu nerwowego. Do ich wystąpienia dochodzi w bardzo wielu przypadkach w wyniku modyfikacji w uchu wewnętrznym. Uważa się, że w 80 proc. przypadków źródłem szumów usznych jest nieodwracalne uszkodzenie komórek słuchowych w ślimaku. Uszkodzenie komórek słuchowych bywa w pewnych sytuacjach tak niewielkie, że nie daje jeszcze widocznych objawów niedosłuchu, jednakże wywołuje już zmienioną aktywność neuronalną.
W ośrodkowym układzie nerwowym istnieją zwłaszcza wrażliwe mechanizmy wykrywające wszystkie nowe sygnały, a zwłaszcza te, które mogą informować o niebezpieczeństwie, zagrożeniu zdrowia czy życia lub wiążą się z emocjami. Takie informacje zawsze dotrą do naszej świadomości. Szumy uszne zupełnie spełniają te warunki.